Notice: Undefined index: language_id in /home/klient.dhosting.pl/colderro/okulary-sportowe-korekcyjne.com/public_html/modules/twengafeed/twengafeedabstract.php on line 57
Sport a soczewki kontaktowe - okulary-sportowe-korekcyjne.com

Sport a soczewki kontaktowe

Dodano przez: Bart OSK Kategoria: Nauka & teoria w: niedziela, październik 16, 2016 Przeczytano: 392

Rośnie liczba Polaków uprawiających sport. To zdanie można coraz częściej usłyszeć, widząc co chwilę biegaczy czy przepełnione siłownie w sobotnie popołudnie. Czy jest tak rzeczywiście?

Dane dostępne na stronie Ministerstwa Sportu i Turystyki pokazują, że w 2016 roku 39% Polaków byto aktywnych fizycznie w czasie wolnym (osoba aktywna fizycznie to osoba, której łączna tygodniowa aktywność fizyczna w czasie wolnym wynosi co najmniej 10 MET-godz., co odpowiada 1 godz. 40 min. jazdy na rowerze). Z kolei analizując kategorie wiekowe, można zaobserwować, że wraz z wiekiem coraz mniej osób uprawia sport. W przedziale wiekowym 15-24 aktywnych fizycznie jest 63% osób, w przedziale 25-44 lat - 45% osób, 45-64 lat 31%, a w wieku pomiędzy 65 a 84 lat aktywnych fizycznie jest tylko 17% badanych. Na to, czy Polacy uprawiają sport, wpływ ma również, jak się okazuje, wykształcenie. Z wykształceniem średnim lub podstawowym aktywnych fizycznie jest 36% osób, natomiast dla osób z wykształceniem wyższym wskaźnik ten wynosi 51%. W tym samym badaniu można znaleźć informację, że aż 41% gospodarstw domowych w Polsce przeznacza jakiekolwiek środki na sport i rekreację ruchową. Średnio wydając na ten cel 1 017 zł rocznie [1]. Dane te jednoznacznie pokazują, jak dużym rynkiem jest w Polsce sport. Nic dziwnego, że na rynku ochrony zdrowia pojawia się coraz więcej projektów związanych z promocją aktywnego stylu życia. Trend ten widoczny jest także w branży optycznej - w niektórych miastach funkcjonują salony optyczne ukierunkowane na klientów uprawiających sport. Co ciekawe, wpisując w wyszukiwarce Google hasło „korekcja wzroku sport", już pierwsza strona zapełniona jest stronami o laserowej korekcji wzroku [11].

Zdaniem autora, każdy pracownik salonu optycznego czy gabinetu specjalistycznego powinien znać możliwości korekcji wzroku dla sportowców i umieć ocenić, która z metod będzie dla danej osoby najbardziej odpowiednia. Do tego potrzebna jest jednak wiedza merytoryczna, a także umiejętność rozmowy z klientem o jego potrzebach.

Potrzeby wzrokowe sportowców

Powszechnie wiadomo, że wzrok jest bardzo ważnym (jeżeli nie najważniejszym) zmysłem potrzebnym do uprawiania sportu. Aż 80% informacji docierających do układu nerwowego podczas wykonywania sportu to te, które pochodzą z oczu [2]. Jakość informacji wzrokowej docierającej do atlety jest kluczowa. W przypadku występowania wady wzroku zasadniczą potrzebą jest więc jej korekcja.

Wiedząc, jak istotna jest prawidłowa korekcja, należy pamiętać o innych czynnikach wpływających na jakość widzenia. Warunki uprawiania sportu będą determinować wybór metody korekcji najlepszej dla danej osoby.

Potrzeby wzrokowe sportowców są tak różne, jak różne są uprawiane dyscypliny czy aktywności. Pracując w salonie optycznym szybko można nauczyć się, jak indywidualne potrzeby mają pacjenci. Należy odrzucić myślenie, że oglądając dany sport w telewizji, wiemy, jakie potrzeby wzrokowe ma dany atleta. Przykładem może być strzelectwo sportowe. Można by uznać, że zawodnik przede wszystkim musi wyraźnie widzieć tarczę. Okazuje się jednak, że w trakcie wystrzału zawodnik chce widzieć wyraźnie muszkę celowniczą. U młodej osoby nie jest to problemem, ale wyobraźmy sobie tę sytuację u osoby z prezbiopią.

Mówiąc o sporcie i korekcji wzroku najczęściej myślimy o soczewkach kontaktowych. Mają wiele zalet, których nie są w stanie zapewnić okulary. Dla większości sportów soczewki kontaktowe stały się metodą korekcji z wyboru [3]. Nie oznacza to, że nie można używać okularów do uprawiania sportu. Na rynku dostępnych jest wiele specjalnie zaprojektowanych opraw korekcyjnych, które pozwalają na używanie ich nawet podczas uprawiania tak dynamicznych, kontaktowych sportów, jak piłka ręczna czy koszykówka. Jeżeli istnieje możliwość użytkowania soczewek kontaktowych, to są one jednak lepszym rozwiązaniem. Okulary mogą natomiast pełnić dodatkową funkcję, np. zapewniając ochronę przeciwsłoneczną czy podnosząc kontrast.

Korzyści stosowania soczewek kontaktowych w sporcie

Pole widzenia

Większe pole widzenia to jedna z największych zalet soczewek kontaktowych. Nawet specjalnie zaprojektowane okulary do uprawiania sportu nie zapewnią takiego pola widzenia, jak soczewki kontaktowe. Jednak gdy spytamy osobę od dzieciństwa noszącą okulary (np. -2,00D), prawdopodobnie usłyszymy, że w okularach nie ma problemu z małym polem widzenia. Dopiero porównując widzenie w okularach z tym w soczewkach kontaktowych, „okularnik" jest w stanie stwierdzić różnicę. Różnicę, która jest bardzo istotna w czasie uprawiania sportu. Gdy zarówno sportowiec, jak i piłka poruszają się bardzo szybko, umiejętność obserwacji również tego, co znajduje się na peryferiach pola widzenia, jest ekstremalnie ważna.

Jakość widzenia, niezakłócone widzenie

Soczewki kontaktowe pozwalają zapewnić jakość widzenia, która jest nieodzowna w trakcie uprawiania sportu. Ogromne znaczenie ma również to, że jakość widzenia jest równocześnie wysoka, stabilna i niezakłócona. Poniżej przedstawiam korzyści, jakie dają soczewki kontaktowe w stosunku do jakości widzenia:

• wysoka ostrość widzenia - często nie do osiągnięcia przy korekcji okularowej,

• naturalna wielkość obrazów siatkówkowych - szczególnie istotna przy wysokich wadach wzroku,

• brak anizeikonii - czyli brak różnicy wielkości postrzeganych obrazów przez prawe i lewe oko,

• stabilny obraz przy ruchach ciała i oczu,

• brak zniekształceń obwodowych,

• brak efektów pryzmatycznych,

• brak ślepego obszaru lub podwójnego widzenia obiektów przy patrzeniu przez krawędź okularów,

• brak parowania - w czasie uprawiania spor tu okulary parują zdecydowanie mocniej niż normalnie,

• brak refleksów - wiele sportów uprawianych jest w halach lub na boiskach ze sztucznym oświetleniem.

Bezpieczeństwo

Soczewki kontaktowe są niewątpliwie metodą korekcji wzroku, która w mniejszym stopniu niż okulary może doprowadzić do kontuzji. Po pierwsze, soczewki nie spadną nam w czasie ruchu. Wyobraźmy sobie osobę, która jeździ na deskorolce i w trakcie akrobacji gubi okulary. Dalsza jazda byłaby zdecydowanie ryzykowna. Silne uderzenie w ramkę okularową może spowodować, że pękną (oczywiście zależy to od materiału, z którego są stworzone). Stwarza to ryzyko uszkodzeń oka lub twarzoczaszki. Używanie soczewek kontaktowych w żaden sposób nie koliduje z używaniem ogólnie dostępnych na rynku kasków, gogli i okularów przeciwsłonecznych. Brak parowania i refleksów poprawia bezpieczeństwo w trakcie zajęć sportowych i pozwala uchronić się przed kontuzjami.

Jaki rodzaj soczewek wybierać

Myśląc o sporcie, zazwyczaj myślimy o soczewkach miękkich. Rzeczywiście, są najpopularniejszą kategorią soczewek kontaktowych, stąd są również najczęściej wybierane przez sportowców.

Inna opcja to ortokorekcja - coraz powszechniejsza metoda, która poprzez nocne noszenie sztywnych soczewek o odwróconej geometrii kształtuje rogówkę w taki sposób, aby wada wzroku była skorygowana. Specjalista opiekujący się pacjentem użytkującym takie soczewki musi wziąć pod uwagę, w jakich godzinach odbywa się aktywność sportowa, aby nie okazało się, że np. o godzinie 21 pacjentowi wraca ułamek wady wzroku i będzie mu to przeszkadzało w osiąganiu najlepszych wyników.

Kolejnym rodzajem są soczewki miniskleralne, korygujące również nietypowe wady wzroku. We wnętrze materiału nie są w stanie wniknąć żadne mikroby, dlatego warto rozważyć je jako soczewki do uprawiania sportów wodnych. W związku z większą średnicą w porównaniu do soczewek RGP, ryzyko wypadnięcia soczewki przy kontakcie z wodą jest mniejsze [5].

Jak już wspomniałem, sportowcy najczęściej wybierają soczewki miękkie. Jednak które soczewki są rzeczywiście najlepsze dla sportowców: jednodniowe czy systematycznej wymiany? Hydrożelowe czy silikonowo-hydrożelowe?

Biorąc pod uwagę tryb wymiany, to jednodniowe soczewki wydają się najodpowiedniejsze. W większości dyscyplin sportowych tak właśnie będzie. Zdarza się jednak, że to wybór soczewek systematycznej wymiany będzie lepszy. Przykładem może być himalaizm; tutaj wybór soczewek miesięcznych z możliwością noszenia ciągłego jest wręcz jedyną opcją. Brak pełnej higieny, możliwość zamarznięcia blistrów soczewek (jednodniówki) i płynu (systematyczna wymiana w trybie dziennym) to powody wyboru soczewek miesięcznych do noszenia ciągłego. Skuteczność takiej formy korekcji potwierdziła polska himalaistka Anna Czerwińska, która zdobywając 8-tysięczne szczyty właśnie nosiła soczewki miesięczne. Wybierając soczewki warto brać pod uwagę nie tylko długość trwania aktywności sportowej, ale również czas dojazdu i powrotu.Dobrze również spytać pacjenta o różnice pomiędzy zawodami (np. meczem) a treningami.

Niezwykle istotna jest kwestia tlenoprzepuszczalności. Metabolizm rogówki w czasie uprawiania sportu wymaga największej dostępności tlenu [6J, zatem warto wybierać soczewki silikonowo-hydrożelowe o największej przepuszczalności tlenu.

Kiedy należy uważać

Problem z aplikacją soczewek kontaktowych do uprawiania sportu pojawia się, gdy pada słowo „woda". Pomimo prawidłowego utrzymywania procedur higieny w wodach basenów publicznych, musimy mieć na względzie obecność mikroorganizmów mogących powodować infekcje oczu [7]. Rzeki, jeziora, morza czy oceany powodują jeszcze większe ryzyko. To, czego najbardziej obawia się specjalista, to oporne w leczeniu pełzakowate zapalenie rogówki (acanthamoeba keratitis). Amerykańskie Stowarzyszenie Optometrystów przygotowało w tym celu specjalną kampanię: „Swimmers: water, contact lenses don't mix" [8], bezpośrednio zalecającą, aby nie używać soczewek kontaktowych w sportach wodnych. Brytyjskie Stowarzyszenie Soczewek Kontaktowych jest łagodniejsze w swojej rekomendacji i wskazuje na konieczność używania dodatkowo szczelnych okularów do pływania [9], W takiej sytuacji rekomenduje się soczewki jednorazowe, które należy zdjąć 30 minut po aktywności [10] (czas potrzebny na wyrównanie pH, tak aby nie doszło do zerwania nabłonka rogówki w czasie zdejmowania soczewki).

W czasie oceny dopasowania soczewek, przy ocenie centracji, ruchomości, a w przypadku soczewek torycznych rotacji, należy wziąć pod uwagę nie tylko standardowe ułożenie głowy (takie jak w lampie szczelinowej), lecz również położenie głowy w czasie wykonywania aktywności sportowej. Spójrzmy na przykład na ułożenie głowy kolarzy - w takim przypadku może dojść do problemów z prawidłową i stabilną rotacją soczewek u osób z astygmatyzmem.

Dla osób profesjonalnie zajmujących się sportem moment rozpoczęcia noszenia soczewek kontaktowych również ma znaczenie. Większość sportów jest uprawiana sezonowo. Najlepszym
momentem na rozpoczęcie noszenia soczewek jest przerwa pomiędzy sezonami, tak aby zawodnik mógł przyzwyczaić się do nowej formy korekcji [4], co potwierdzają poniższe przykłady z autopraktyki. Jeden z pacjentów z niewielką krótkowzrocznością to piłkarz ręczny grający na pozycji bramkarza. Przed wizytą w gabinecie grał bez korekcji, soczewki zostały zaaplikowane mu w sezonie. Pacjent po kilku treningach i meczach stwierdził, że gorzej broni w soczewkach, bo „ma jakąś inną percepcję". Tego problemu nie było u drugiego pacjenta, również piłkarza ręcznego, który grał na pozycji obrotowego (jego wada wzroku to niewielki astygmatyzm). Tutaj soczewki zaaplikowano zaraz po zakończeniu sezonu. Po rozpoczęciu nowego sezonu pacjent był
bardzo zadowolony z jakości swojego widzenia w trakcie uprawiania sportu.

Kolejną sprawą, którą musi rozważyć specjalista, jest otoczenie atlety, tj. trener czy fizjoterapeuta. Trener powinien mieć pełną wiedzę o soczewkach, jeżeli jego zawodnicy ich używają [3,4], Czasami trener, fizjoterapeuta lub inna osoba ze sztabu trenerskiego powinna umieć manipulować soczewkami [3,4]. Dodatkowo apteczka używana na treningach czy
zawodach oprócz standardowego wyposażenia powinna być zaopatrzona w [3,4]:

• zapas soczewek (przynajmniej dwie dodatkowe pary dla każdego zawodnika w soczewkach),

• sól fizjologiczną,

• płyn do soczewek,

• kilka pojemników do soczewek,

• krople nawilżające,

• ręczniczki do dezynfekcji rąk,

• lusterko,

• penlight.

Podsumowanie

Korygowanie wzroku za pomocą soczewek kontaktowych u osób uprawiających sport niesie ze sobą wiele korzyści. Czasy, gdy „okularnicy" nie uprawiali sportu dawno minął. Obecnie osoby, które w pełni korygują swoją wadę wzroku za pomocą soczewek kontaktowych, czasami wręcz zdobywają przewagę widzenia nad rywalami, którzy mogą być nieświadomi swojej małej wady refrakcji. Warto jednak pamiętać o tym, jak ważne jest poznanie aktywności danego sportowca i nie zakładać, że skoro oglądaliśmy w telewizji dany sport, to wiemy, jakie potrzeby wzrokowe ma atleta.

Autor: mgr Tomasz Suliński

Kierownik Działu Profesjonalnego Alcon, Członek PTOO Optometrysta (NO12209)

Żródło: Branżowy dwumiesięcznik optyka numer 2(51)2018

Top