Notice: Undefined index: language_id in /home/klient.dhosting.pl/colderro/okulary-sportowe-korekcyjne.com/public_html/modules/twengafeed/twengafeedabstract.php on line 57
Sport i soczewki kontaktowe - okulary-sportowe-korekcyjne.com

Sport i soczewki kontaktowe

Dodano przez: Bart OSK Kategoria: Moda w: niedziela, październik 16, 2016 Przeczytano: 446

Aktywność fizyczna towarzyszy człowiekowi już od wczesnych lat życia. Zaczynając od walki z grawitacją podczas nauki chodzenia,ruchu podczas zabaw na podwórku, kończąc na aktywnościach sportowych podczas lekcji wychowania fizycznego czy treningów ulubionej dyscypliny sportowej. Sport wpływa holistycznie na rozwój człowieka w każdym wieku - poczynając od zdrowia fizycznego, budowania pewności siebie, umiejętności intelektualnych, lepszej samooceny, a kończąc na wzmocnieniu relacji społecznych oraz dłuższym utrzymaniu dobrej kondycji organizmu w późniejszych latach życia.

Rozwój umiejętności sportowych oraz kondycji nie byłby możliwy, gdyby nie współtowarzyszący udział układu wzrokowego, który ma ogromny wpływ na osiągane wyniki sportowe. Układ wzrokowy w sposób znaczący przekłada się na postawę, koordynację i motorykę całego ciała. Lepsze parametry układu wzrokowego pociągają za sobą lepsze zdolności motoryczne. Pamiętać należy, że podstawowym warunkiem, niezbędnym do przetwarzania informacji wzrokowej na wyższych poziomach, jest ostry obraz na siatkówkach obu oczu. Zatem jeśli u dziecka na etapie dojrzewania układu wzrokowego pojawi się wada wzroku, warunkiem koniecznym umożliwiającym swobodne wykonywanie czynności sportowych jest właściwa, odpowiednia korekcja wady wzroku – im wcześniej, tym lepiej.

Statystyki dotyczące uprawiania sportu przez dzieci
Sport towarzyszy przede wszystkim dzieciom i młodzieży, przez całe ich dzieciństwo i kolejne lata. To właśnie w tej grupie wiekowej Polacy najczęściej wykonują aktywności fizyczne. Według danych statystycznych z 2012 roku, w zajęciach sportowych lub rekreacji ruchowej w Polsce uczestniczyło:
• 69,4% osób w przedziale wieku 5-9 lat,
• 77,8% osób w przedziale wieku 10-14 lat,
• 68,2% osób w przedziale wieku 15-19 lat.

Szczególnie interesujące są dane dotyczące dzieci, które są członkami klubów sportowych. Ci młodzi ludzie spędzają na ćwiczeniach sportowych bardzo dużo czasu. Trenują często 4-5 razy w tygodniu, a w weekend uczestniczą w zawodach. Nie bez znaczenia jest też presja, której poddawane są dzieci od najmłodszych lat. Można powiedzieć, że już w wieku dziecięcym część z nich staje się „zawodowymi sportowcami". W 2014 roku w Polsce zarejestrowanych było 14 009 klubów sportowych. Ćwiczyło w nich 644 tys. osób do 18. roku żyda (co stanowi aż 70% ogólnej liczby członków klubów sportowych - ćwiczy w nich 919 tys. osób).

Z przytoczonych danych wynika, że specjalista ochrony wzroku zajmujący się w swojej praktyce dziećmi nigdy nie powinien zapominać, że uczestniczą one również w zajęciach sportowych, zatem pytania o ich aktywność powinny stać się ważną częścią wywiadu.

Problemy wzrokowe występujące podczas wykonywania sportu
Rozwój aktywności sportowych zależy od bardzo wielu czynników - m.in. predyspozycji fizycznych, cech charakteru, samozaparcia, a także w dużym stopniu od parametrów układu wzrokowego. Brak właściwej korekcji możliwie występującej wady wzroku może objawiać się bardzo wieloma negatywnymi symptomami - zaczynając od problemów z koncentracją czy utrzymywaniem uwagi, a kończąc na ogólnej niechęci do uprawiania sportów. Nadmierny wysiłek układu wzrokowego wynikający z wady wzroku może objawiać się bólami głowy i/lub oczu po treningu, nadwrażliwością na światło czy koniecznością mrużenia oczu. Dodatkowo każda wada wzroku (krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm) mogą potęgować problemy z szybkim wyostrzaniem obrazu przy zmianie odległości obserwacji, generować epizody podwójnego widzenia, a także wymuszać zamykanie jednego z oczu. W konsekwencji tego u sportowców pojawić się mogą trudności z wykonywaniem zadań na czas, osłabiona koordynacja oko-ręka, oko-noga, trudności z wykorzystaniem informacji z peryferyjnych części siatkówek, opóźniony czas reakcji na bodźce oraz problemy z oceną odległości. Każda (nawet najprostsza) aktywność sportowa może być w przypadku sportowców z nieskorygowaną wadą wzroku trudna lub niemożliwa do wykonania. Nieskorygowana wada wzroku może zatem skutkować brakiem poprawy osiągów sportowych mimo fizycznego potencjału oraz regularnego i właściwego treningu.

Brak korekcji wady refrakcji podczas wykonywania sportów
Jak powszechnie wiadomo, efekt nieskorygowanej wady refrakcji skutkować może różnym poziomem obniżenia ostrości widzenia (w zależności od wielkości występującej wady oraz jej rodzaju). Jednakże pamiętać należy, że skutkiem występującej wady wzroku jest nie tylko obniżona centralna ostrość widzenia, ale również m.in. osłabiona wrażliwość na kontrast, pojawiające się zaburzenia funkcjonowania akomodacji czy zdolności obuocznego widzenia przestrzennego - a zatem tych funkcji wzrokowych, które są niezbędne do przetwarzania informacji wzrokowej w sporcie. Skutkować to może nie tylko subiektywnymi dolegliwościami wzrokowymi, ale co więcej problemami podczas aktywności sportowych.

Soczewki kontaktowe a aktywność fizyczna

Badania okulistyczne i/lub optometryczne dzieci, młodzieży i wszystkich uprawiających sport mają na celu diagnostykę układu wzrokowego zarówno pod kątem zaburzeń fizjologicznych, jak i funkcjonalnych, ze szczególnym uwzględnieniem wad refrakcji oczu. Celem każdego specjalisty powinno być zatem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania układu wzrokowego w każdych warunkach, również z uwzględnieniem aktywności sportowych. Aktywności te często są niemożliwe do praktykowania w korekcji okularowej ze względu na możliwe uszkodzenia oczu i twarzoczaszki spowodowane urazem podczas uprawiania sportu i interakcją z okularami korekcyjnymi.

Zastosowanie soczewek kontaktowych podczas wykonywania sportu zapewnia ciągłą, prawidłową korekcję wady refrakcji – tym samym właściwą ostrość widzenia przy zachowanej naturalnej wielkości obrazów siatkówkowych. Jednocześnie umożliwiają one zastosowanie ochronnych gogli czy kasków, a także okularów przeciwsłonecznych. Na dodatek w przypadku kontuzji czy wypadku ryzyko uszkodzenia soczewki kontaktowej jest znacząco mniejsze niż soczewki okularowej. Co więcej, stosowanie soczewek kontaktowych z filtrami przeciwko promieniowaniu ultrafioletowemu ogranicza ekspozycję części tkanek przedniego odcinka i dalszych struktur oka na owe promieniowanie.

W soczewkach kontaktowych występuje mniejsze powiększenie/pomniejszenie obrazów siatkówkowych niż w soczewkach okularowych, a tym samym nie ma znaczących różnic wielkości obrazów siatkówkowych w przypadku różnowzroczności, zarówno w przypadku wady natury refrakcyjnej, jak i osiowej (jak pokazują najnowsze badania). Dzięki temu, że osie optyczne soczewek kontaktowych dynamicznie podążają za zmianami ustawienia gałek ocznych oraz osi widzenia obu oczu, nie powstają znaczące efekty pryzmatyczne w drugo- i trzeciorzędowych kierunkach patrzenia, a tym samym nie ma ślepego obszaru w polu widzenia lub efektu podwójnego widzenia przy wtórnych i trzeciorzędowych kierunkach patrzenia, co pojawia się w przypadku korekcji okularowej na skrajnych obszarach soczewek okularowych (kolejno dla soczewek dodatnich lub ujemnych). Warto podkreślić potencjalnie występujący w korekcji okularowej efekt anizoforii - dewiacji powstałej w efekcie działań pryzmatycznych szkieł okularowych (występującej poza środkami optycznymi), mogącej znacząco wpływać na obniżenie efektywności sportowej. Soczewki kontaktowe zapewniają szerokie pole widzenia bez ograniczeń wynikających z oprawy okularowej, a także większą stabilność obrazu podczas ruchów oczu, głowy i reszty ciała. Wymagania konwergencyjne i akomodacyjne występujące podczas korekcji soczewkami kontaktowymi indukują wysiłek podobny do wysiłku wykonywanego przez oczy miarowe.

Dobierając soczewki kontaktowe pacjentom aktywnym sportowo, uwzględnić należy kilka istotnych czynników, m.in.:
• Jakość widzenia - statyczną i dynamiczną ostrość widzenia przy korekcji nadwzroczności, krótkowzroczności czy astygmatyzmu, odpowiednie parametry soczewek kontaktowych oraz ich właściwe dopasowanie.
• Komfort pacjenta - który często zależy od właściwości stosowanego w produkcji soczewki materiału, współczynnika tarcia i zwilżalności.
• Zdrowie oczu - m.in. zapewnienie dostępności tlenu do rogówki, właściwe dopasowanie soczewek kontaktowych, zastosowanie odpowiedniego systemu wymiany, przestrzeganie zasad higieny oraz regularnej kontroli u specjalisty.

Stosowanie miękkich jednodniowych soczewek kontaktowych przez sportowców znacząco minimalizuje ryzyko infekcji związanych z użytkowaniem soczewek podczas uprawiania sportu. Odpowiedni materiał soczewek kontaktowych może zmniejszyć ryzyko występowania suchości oka podczas uprawiania sportu i epizodów zamazywania się obrazu. Przy doborze korekcji pod uwagę należy wziąć warunki, w jakich uprawiana jest dana dyscyplina sportowa, ze szczególnym uwzględnieniem potencjalnych czynników alergicznych, ekspozycji na promieniowanie UV, temperatury, suchości / wilgotności otoczenia, dynamiki i prędkości ciała podczas wykonywania danej dyscypliny sportowej. Noszenie soczewek kontaktowych w ramach korekcji wady refrakcji podczas uprawiania sportu zapewnia korzyści nie tylko związane z optyką i funkcjonowaniem układu wzrokowego, ale także natury psychologicznej, szczególnie u dzieci i młodzieży - zwiększa pewność siebie, poczucie wartości i akceptację wśród rówieśników.

Opieka nad sportowcem w soczewkach kontaktowych
Istnieje olbrzymia różnorodność aktywności fizycznych, dodatkowo co chwila pojawiają się nowe sporty, które szybko zyskują popularność, szczególnie wśród młodych ludzi. Sporty różnią się od siebie pod wieloma względami. Specjalista, aplikując soczewki kontaktowe do uprawiania sportu, musi dobrze poznać swojego pacjenta oraz dowiedzieć się jak najwięcej o sporcie, który uprawia. Nie wolno zakładać, że jeżeli znamy sport z telewizji bądź kilka razy mieliśmy okazję w nim uczestniczyć, to wiemy, jakie wymagania wzrokowe są tu kluczowe. Młodzi ludzie chętnie i w z wielką pasją opowiadają o swoich zajęciach sportowych. Istotna jest tu umiejętność słuchania oraz zadawania celnych pytań. Specjalista powinien dowiedzieć się:
• Jak często uprawiany jest sport?
• Ile czasu zajmuje pojedyncza aktywność?
• W jakich warunkach pacjent ćwiczy?
• Czy istnieją różnice pomiędzy treningami a zawodami?

Nie istnieje jeden najlepszy wybór co do rodzaju soczewek czy trybu noszenia w przypadku uprawiania sportu. Do każdego pacjenta należy podejść indywidualnie i zaaplikować takie soczewki, które najlepiej odpowiedzą na jego potrzeby.

Dziecko uprawiające sport i noszące soczewki kontaktowe powinno umieć samo manipulować soczewkami, a przynajmniej je zdjąć. Na szczęście dzieci uprawiające sport mają dużą motywację do noszenia soczewek oraz nauki zakładania/zdejmowania/pielęgnacji. Wymagana jest jednak kilkukrotna edukacja oraz sprawdzanie umiejętności podczas każdej wizyty kontrolnej.

Przed rozpoczęciem procesu aplikacji soczewek należy otrzymać zgodę rodziców na użytkowanie soczewek przez ich dziecko. Samych rodziców również należy edukować, bowiem rodzic musi umieć zdjąć soczewki swojemu dziecku. Należy zobligować jednego z rodziców do przekazania informacji o tym, że dziecko nosi soczewki, trenerowi oraz nauczycielowi wf-u.

Trener dzieci uprawiających sport w klubach powinien posiadać pełną wiedzę o soczewkach, których używają jego zawodnicy, a także o wszystkich ograniczeniach, które się z tym faktem wiążą. Sprawą dyskusyjną jest to, czy trener, fizjoterapeuta lub inna osoba ze sztabu trenerskiego może zdejmować soczewki swojemu zawodnikowi. Należy się tu kierować zasadą większego dobra i zdejmować soczewki tylko w wypadku zagrożenia dla widzenia i zdrowia dziecka, jeżeli samo nie jest w stanie tego zrobić. Przykładem może być sytuacja z meczu piłki ręcznej. Zawodnicy używają specjalnego kleju, który ułatwia chwyt oraz rzut piłki (fot. 1). Zmycie kleju wymaga zastosowania specjalnych środkowi trwa kilka - kilkanaście minut. Jeżeli pod soczewkę dostało się jakieś ciało obce, należy ją zdjąć jak najszybciej, ale nie brudnymi rękoma. W takie sytuacji potrzebna jest przeszkolona osoba, która może pomóc w zdjęciu tej soczewki.

Na zawody sportowe zawsze zabierana jest apteczka. W przypadku, gdy chociaż jeden z zawodników użytkuje soczewki, do apteczki natęży dodać:
• zapas soczewek (przynajmniej dwie dodatkowe pary dla każdego zawodnika
w soczewkach),
• sól fizjologiczną,
• płyn do soczewek,
• kilka pojemników do soczewek,
• krople nawilżające,
• ręczniczki do dezynfekcji rąk,
• lusterko,
• penlight.
Taki zestaw pozwoli na skuteczne zajęcie się ewentualnymi problemami z soczewkami, np. w czasie trwania meczu.

Podsumowanie
Uprawiając sport, należy zadbać nie tylko o swoją kondycję, siłę, umiejętności, ale również o swój wzrok. To także dzięki prawidłowemu funkcjonowaniu układu wzrokowego możliwe jest osiąganie coraz lepszych wyników i zwiększanie swoich umiejętności sportowych już od wczesnych lat życia. Użytkownicy noszący soczewki kontaktowych podczas uprawiania sportu odnoszą korzyści na wielu poziomach: zarówno optyki widzenia, jak i komfortu noszenia korekcji. Indywidualne podejście do pacjenta, uwzględniające jego sportowe zainteresowania, może doprowadzić do sukcesu. Po szczegółowym wywiadzie oraz pełnym badaniu funkcji wzrokowych należy określić cele podejmowanych działań oraz najbardziej optymalną korekcję wzroku tak, aby uprawianie sportu sprawiało jak największą przyjemność i satysfakcję.

Piśmiennictwo
1. B. Abernethy. Enhancing sports performance through clinical and experimental optometry. Clinical and Experimental Optometry 1986; 69,189-196
2. H. Ishigaki, M. Miyao. Implications for dynamie visual acuity with changes in age and sex. Perceptual and MotorSkills 1994; 78, 363-369
3. B. Coffey, A. Reichów. Optometric evaluation of the elite athlete: the pacific sports visual performance profile. Probl Optom 1990; 1: 32-58
4. L. Mazyn, M. Lenoir, G. Montagne et al. Stereo vision enhances the learning of a catching skill. Exp Brain Res 2007; 179: 723-726
5. S.R. Jackson, C.A. Jones, R. Newport, C. Pritchard. A kinematicanalysis of goal-directed prehension movementsexecuted underbinocular, monocular, and memory-guided viewing conditions. Vis Cagn 1997; 4:113-142
6. M.F. Zupan, A.W. Arata, A. Wile, R. Parker. Visualadaptations to sports vision enhancementtraining. Optometry Today 2006; 1: 43-48
7. M. Rezaee, A. Ghasemi, M. Momeni. Visual and athletic skills training enhance sport performance. EurJ Exp Bio 2012; 2(6): 2243-2250
8. S.A. Beckerman, S. Hitzeman. The ocular and visual characteristics of an athletic population. Optometry 2001; 72(8): 498-509
9. D.G. Kirschen, D.L. Laby. The Role of Sports Vision in Eye Care Today. Eye & Contact Lens: Science & Clinical Practice 2011; 37:127-130
10. D.L. Laby, A.L. Rosenbaum, D.G. Kirschen etal.The visualfunction of Professional baseball players. Am J Ophthalmol 1996; 122(4): 476-485
11. J. Paulus, J. Tong, J. Horneggcretal. Extended stereopsis evaluation of professional and amateur soccer players and subjects without soccer background. front Psychol 2014; 5:1186
12. M. Stiegemeier, S. Thomas. Seasonal allergy relief with dailydisposable lenses. Contact Leris Spectrum 2001; 16(4): 24-28
13. G.M. Steinberg, S.C. Frehlich, L.K. Tennant. Dextrality and eyeposition in putting performance. Perceptual and Motor Skilb 1995; 80, 635-640
14. P. van Donkelaar, R.G. Lee. The role of vision and eye motion during reaching to intercept moving targets. Humań Movement Science 1994; 13, 765-783
15. J.N. Vickers. Control of visual attention during the basketball free throw. American Journal of Sports Medicine 1996; 24, S93-597
16. Uczestnictwo Polaków w sporcie i rekreacji ruchowej w 2012 roku. Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2013
17. Kultura fizyczna w Polsce w latach 2013-2014. Główny Urząd Statystyczny, Warszawa-Rzeszów 2015
18. D.F.C. Loran, C.J. MacEwen. Sport ltision. Butterworth-Heinemann, London, United Kingdom, 1995
19. G. Erickson. Sports vision: vision care for the enhancement of sports performance. Butterworth-Heinemann Elsevier. St. Louis. Mo. 2007

Autorzy: 

Mgr Monika Czaińska, optometrysta, Doktorantka w Pracowni Fizyki Widzenia i Optometrr, Wydział Fizyki, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Mgr Tomasz Suliński, optometrysta, Kierownik Działu Profesjonalnego Alcon, Członek PTOO

Żródło: Branżowy dwumiesięcznik optyka numer 2(45)2017

Top